ผู้สูงอายุหกล้มในบ้าน: คนดูแลทำอะไรก่อนพาไปโรงพยาบาล

ผู้สูงอายุหกล้มในบ้านทำให้คนดูแลตื่นตัวทันที — ปฐมพยาบาลในบ้านคือการทำให้ปลอดภัยก่อน ไม่ใช่การรักษาแทนโรงพยาบาล

ความปลอดภัยผู้สูงอายุต้องมาก่อนความเร็ว — นิ่ง ประเมิน แจ้งญาติ แล้วค่อยเคลื่อนย้าย

ขั้นที่หนึ่ง อย่ายก ขั้นที่สอง ประเมินสติ ขั้นที่สาม ห้ามเลือดออก ขั้นที่สี่ โทรหมายเลขฉุกเฉิน ขั้นที่ห้า ติดต่อญาติ ใช้เวลา 10 นาที พักร่ม

คนดูแลบ้านไม่ตัดสินแทนแพทย์ แต่ทำให้ปลอดภัยและส่งต่อข้อมูลครบก่อนพาไปโรงพยาบาล

โทรญาติ: พบหกล้ม เวลา 14 นาที ยังมีสติ ไม่มีเลือดออก รอคำสั่งก่อนออกจากบ้าน

ผู้สูงอายุหกล้ม — นิ่งก่อน 10 นาที ประเมินก่อน 2 นาที แจ้งญาติก่อน แล้วค่อยเคลื่อนย้าย

• โฟกัสงาน: ผู้สูงอายุหกล้ม คนดูแลบ้าน ปฐมพยาบาลในบ้าน แจ้งญาติ ก่อนพาไปโรงพยาบาล

เมื่อพบว่าหกล้ม: อย่าทำก่อน

เมื่อพบว่าผู้สูงอายุหกล้ม ทำตามลำดับนี้ก่อน — อย่ารีบยกหรือขับรถเร่งเอง

1) **อย่ารีบยกหรือพยุงให้ลุกทันที** — อาจมีแผลกระดูกหรือบาดเจ็บที่คอ

2) **อย่าให้ดื่มน้ำหรือกินยาทันที** — ถ้ายังไม่รู้ว่าสติสัมพันธ์ชัด

3) **อย่าเดินผ่านของที่หกล้ม** — เก็บพื้นทางเดินให้โล่ง

4) **อย่าทิ้งให้อยู่ตากแดดนาน** — หาที่ร่มหรือห้องอากาศดี

ผู้สูงอายุหกล้มมักเกิดจากพื้นลื่น ขั้นบันได หรือเวียนศีรษะ — คนดูแลบ้านต้องดูบริบทรอบ ๆ ก่อนตัดสินใจ

• ห้ามยกแขนดึงแรง: รอประเมินก่อน
• ห้ามทิ้งคนเดียว: ถ้าสติไม่ชัด
• เลือดที่ศีรษะ: กดเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาด ไม่ใส่สำลีลึก

ขั้นต้นก่อนพาไปโรงพยาบาล

ปฐมพยาบาลในบ้านทำให้ผู้สูงอายุปลอดภัยจนกว่าทีมแพทย์หรือญาติมาถึง — ก่อนพาไปโรงพยาบาลทุกครั้ง

1) **ประเมินสติและการหายใจ** — เรียกชื่อ ดูหน้าอกขึ้นลง ฟังเสียงหายใจ

2) **ห้ามเลือดออกที่ศีรษะ** — กดเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาด ไม่ใส่สำลีลึก

3) **ป้องกันการกระแทกซ้ำ** — อย่าให้คนอื่นเดินชน ปิดสัตว์เลี้ยงถ้าจำเป็น

4) **วัดสัญญาณถ้าทำได้และปลอดภัย** — บันทึกเวลาและค่าที่วัดได้

5) **โทรหมายเลข 1669 หรือเบอร์ฉุกเฉินที่ญาติกำหนด** — อธิบายอาการสั้น ๆ ที่อยู่และเวลาที่พบ

6) **จัดท่านั่งเอนตัว** — ถ้าหายใจลำบากและยังมีสติ

ผู้สูงอายุหกล้มในบ้าน คนดูแลบ้านประเมิน 3 สัญญาณ — สติ หายใจ เลือดออก — ก่อนตัดสินใจพาไปโรงพยาบาล

• มีสติพูดได้: ถามอาการเบา ๆ แจ้งญาติเตรียมเอกสาร
• สับสนมึนงง: อย่ายก โทร 1669 ตามที่ญาติกำหนด
• หายใจลำบาก: จัดท่านั่งเอนตัว รอทีมฉุกเฉิน
• ชักหรือไม่ตอบสนอง: อย่าใส่ของในปาก โทรฉุกเฉินทันที
• เวียนศีรษะก่อนหกล้ม: นั่งพัก 5 นาที ก่อนเคลื่อนย้าย
• เจ็บขาแต่ลุกได้ช่วย: ใช้ไม้เท้า พาไป รพ. เมื่อญาติยินยอม
• เช็กก่อนออก: สติชัดหรือไม่ เลือดออกหรือไม่ เบอร์ฉุกเฉิน เอกสารยา

หลังเหตุการณ์ เก็บพื้นที่หกล้ม ถ่ายรูปจุดลื่น แจ้งญาติเพื่อซ่อมภายหลัง

แจ้งญาติและเตรียมไปโรงพยาบาล

แจ้งญาติทันทีว่าพบผู้สูงอายุหกล้ม เวลา อาการ สิ่งที่ทำไปแล้ว และจะพาไปโรงพยาบาลใด

เตรียมบัตรประชาชน บัตรประกันสุขภาพ รายการยาที่กิน และชื่อแพ้ยา ใส่กระเป๋าเดียว

ถ้าญาติสั่งให้รอทีมฉุกเฉิน อย่าขับรถเร่งเองถ้าไม่จำเป็น — ความปลอดภัยผู้สูงอายุและคนดูแลบ้านมาก่อน

ก่อนพาไปโรงพยาบาล ถามญาติว่าโรงไหน แพทย์ประจำตัวคือใคร และมีโรคประจำตัวอะไร

• ตัวอย่างสั้น: พบหกล้ม เวลา 14 นาที ยังมีสติ ไม่มีเลือดออก รอคำสั่งก่อนออก
• ตัวอย่างฉุกเฉิน: หายใจลำบาก จัดท่านั่งเอนตัวแล้ว โทรหมายเลขฉุกเฉิน
• ก่อนออก: เตรียมบัตร ยา แพ้ยา เบอร์ญาติ ในกระเป๋าเดียว
• บันทึกหลังเหตุ: เวลา อาการ สิ่งที่ทำไปแล้ว ยาประจำ เบอร์ที่โทรแล้ว

คนดูแลบ้านจด 5 บรรทัด — เวลาที่พบ อาการที่เห็น สิ่งที่ทำไปแล้ว ยาประจำ เบอร์ที่โทรแล้ว

ประเมินสติและการหายใจ	ใช่	บันทึกเวลาไว้ในมือถือ
ห้ามเลือดออกที่ศีรษะ	ใช่	กดเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาด
ติดต่อญาติหรือทีมฉุกเฉิน	ใช่	ตามคำสั่งญาติ
ไม่ขับเร่งเอง	ใช่	รอทีมถ้าญาติสั่ง
เตรียมบัตรและรายการยา	ใช่	ใส่กระเป๋าเดียว

ตารางด้านล่างคือสิ่งที่ใส่กระเป๋าเดียวก่อนออกจากบ้านไปโรงพยาบาล

บัตรประชาชน	ใช่	แสดงที่โรงพยาบาล
บัตรประกันสุขภาพ	ใช่	ถามญาติถ้าไม่แน่ใจ
รายการยาประจำ	ใช่	ชื่อยาและขนาด
รายการแพ้ยา	ใช่	กระดาษสั้น ๆ
เบอร์ญาติฉุกเฉิน	ใช่	โทรก่อนออกจากบ้าน

ลดหกล้มซ้ำในบ้าน

หลังเหตุการณ์ เก็บพื้นที่หกล้ม ถ่ายรูปจุดลื่น แจ้งญาติเพื่อซ่อมภายหลัง — ความปลอดภัยผู้สูงอายุในบ้านยาวนานกว่าครั้งเดียว

ป้องกันหกล้มซ้ำ — ตรวจพื้นลื่น ทางเดินโล่ง และไฟกลางคืน ทุก 1 สัปดาห์

• พื้นทางเดิน: เก็บสายไฟ ผ้าเช็ดเท้า ไม่วางของกีดขวาง
• ห้องน้ำ: มีราวจับ พื้นแห้ง ไม่ลื่นเมื่ออาบน้ำ
• บันไดในบ้าน: มีราวจับ แสงสว่างเพียงพอ ไม่วางของบนขั้น
• ห้องนอน: เก็บสายไฟ ไม่วางกระเป๋าไว้กลางทางเดิน
• โคมไฟ: เปิดไฟกลางคืน 1 ดวง ในทางเดินห้องนอน

หลังพาไปโรงพยาบาล แจ้งญาติจุดที่แก้ไข ถ่ายรูปเก็บไว้เป็นหลักฐาน

สรุป: ผู้สูงอายุหกล้มในบ้าน

สรุปขั้นต้นเมื่อผู้สูงอายุหกล้ม — อย่ายก ประเมินสติ ห้ามเลือด ติดต่อทีมแพทย์ฉุกเฉิน แล้วค่อยเคลื่อนย้าย

ปฐมพยาบาลในบ้านและความปลอดภัยผู้สูงอายุสำคัญกว่าความเร็ว

• อย่าทำ: ยกทันที ให้กินยา ทิ้งคนเดียวถ้าสติไม่ชัด
• ต้องทำ: ประเมินสติ ห้ามเลือด โทรฉุกเฉิน แจ้งญาติ
• ก่อนออก: เตรียมบัตร ยา แพ้ยา เบอร์ญาติ

นิ่งก่อน — ประเมินก่อน — แจ้งญาติก่อน — แล้วค่อยเคลื่อนย้าย

ผู้สูงอายุหกล้ม — บันทึกเวลา อาการ และสิ่งที่ทำไปแล้ว ส่งต่อแพทย์ครบ 1 ชุด

• โทร 1669: อธิบายอาการสั้น ๆ ที่อยู่และเวลาที่พบ
• แจ้งญาติ: เวลาที่พบ อาการหลัก ยาที่ใช้ประจำ โรงพยาบาลเป้า

ก่อนพาไปโรงพยาบาล ถามญาติว่าใครไปกับรถ และมีโรคประจำตัวอะไร

ติดต่อเรา | นาซ่าลาดพร้าว48

นาซ่าลาดพร้าว48 ช่วยจัดเช็กลิสต์ปฐมพยาบาลเมื่อผู้สูงอายุหกล้มในบ้าน

• โทร: 02-101-0582
• ไลน์: @maid4848
• เว็บ: https://www.nasaladphrao48.com/

อ้างอิง

[1] NIH — การหกล้มและการป้องกัน|https://www.nia.nih.gov/health/falls-and-falls-prevention/falls-and-falls-prevention

[2] กรมอนามัย — สุขภาพผู้สูงอายุ|https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/info625_elderly-health_1/

[3] MedlinePlus — การหกล้มในผู้สูงอายุ|https://medlineplus.gov/ency/article/000816.htm